Er zijn mensen van 50 die zich oud voelen en mensen van 80 die volop nieuwe plannen maken. Toch worden consumenten van boven 50 tot 100 vaak als één doelgroep behandeld. Bij jongere doelgroepen is segmentatie vanzelfsprekend. Bij ouderen blijft leeftijd geregeld het voornaamste criterium, terwijl hun levensloop en houding sterk uiteenlopen.
Dat maakt hen tot een blinde vlek in veel reclame. Een omvangrijke groep die zichzelf niet oud vindt, wordt aangesproken vanuit het beeld van de alleroudsten. Wie senioriteit verbindt met levenservaring en wijsheid, herkent zich daar moeilijk in. Voor een bruikbare doelgroepkeuze moet u dus weten hoe mensen hun eigen levensfase bekijken.
Een levensfase loopt verder dan een leeftijdsgrens
Klassieke modellen verdelen het leven in opeenvolgende ontwikkelingsfasen. In het model met acht levensfasen loopt de laatste fase vanaf 55 tot 65 jaar tot aan de dood. Daarin staat de balans tussen aanvaarding van het eigen leven en wanhoop centraal, met wijsheid als uitkomst. Voor segmentatie blijft zo een bijzonder ruime eindcategorie over.
De babyboomgeneratie past moeilijk in één afsluitende levensfase. Mensen kunnen zichzelf na hun loopbaan opnieuw leren kennen. Door de langere levensverwachting krijgen ze een bonuslevensfase van ongeveer twintig jaar. Die periode kan ruimte bieden voor nieuwe plannen, maar krijgt niet voor iedereen dezelfde invulling.
Ook wat eraan voorafging, telt mee. Wie tevreden terugkijkt op een geslaagde loopbaan, kan anders naar de toekomst kijken dan iemand die tegenslagen kende. Gezondheidsproblemen of een echtscheiding kunnen het opgebouwde vermogen én de verwachtingen beïnvloeden. Een gedeeld geboortejaar wist zulke verschillen niet uit.
De houding tegenover ouder worden geeft richting
Sommige senioren beginnen open en energiek aan hun nieuwe levensfase. Anderen willen het ouder worden vooral beheersen of afremmen. Ook sociaal zijn er verschillen. De ene wil graag bij een groep horen, terwijl de andere zich juist wil onderscheiden. Op basis van die houdingen zijn vier herkenbare types te beschrijven.
Bezige Bij Brigitte en Bernard ervaren ouder worden als bevrijdend. Er begint een boeiend hoofdstuk waarin ze tijd en middelen hebben om nieuwe dingen te doen. Hun aandacht gaat naar wat mogelijk wordt. Een boodschap die alleen beperkingen benadrukt, sluit slecht aan bij die positieve verwachting.
Onbevangen Olivia en Oscar staan zonder vooroordelen tegenover deze levensfase. Ze kijken er positief naar en genieten van de goede dingen zolang het kan. Affirmatieve Anna en Alain ervaren eveneens meer vrijheid om te doen wat ze echt willen. Bij hen speelt daarnaast een sterke behoefte aan waardering: ze willen blijven tonen dat ze meetellen.
Bezadigde Bea en Bart zien ouder worden als het begin van het laatste hoofdstuk. Ze kijken terug en zoeken vooral comfort. Nieuwe dingen wijzen ze niet af, maar ze gaan er niet actief naar op zoek. Iemand moet het aanbod bij hen brengen. Dat vraagt een andere benadering dan bij mensen die zelf nieuwe mogelijkheden zoeken.
Een tweede onderscheid loopt tussen ‘me-timers’ en ‘family thinkers’. De eerste groep wil zelf volop van het leven genieten, terwijl bij de tweede het gezin meer centraal staat. SeniorenNet.be spreekt vooral die me-timers aan. Ook binnen een oudere doelgroep maakt die oriëntatie verschil voor de relevantie van een boodschap.
Inkomen en vermogen vertellen elk een deel
‘Ze hebben tijd en geld’ is een te beperkte beschrijving. In België gaan een hoog inkomen en een groot vermogen meestal samen. Toch zijn er ook huishoudens met een laag inkomen en veel vermogen, bijvoorbeeld door pensionering of een erfenis. Alleen het maandinkomen bekijken kan daardoor een verkeerd beeld geven.
Van de huishoudens in het laagste inkomenskwintiel behoort 6% tot het hoogste vermogenskwintiel. Relatief weinig oudere huishoudens behoren tot de hoogste inkomensgroep, alleenstaande ouderen al helemaal niet. Tegelijk zitten behoorlijk wat ouderen wel in de hoogste vermogensgroep. Alleenstaanden, zeker met kinderen, bevinden zich vooral in de lage inkomens- en vermogensgroepen.
Die verschillen hebben gevolgen voor wat mensen kunnen besteden en hoe ze beslissen. Sommigen konden volop profiteren van hun tijd, anderen moesten met minder voort. Daarnaast speelt mee waarvoor ze hun middelen willen gebruiken. Een toekomst die vooral rond kinderen en kleinkinderen draait, geeft andere prioriteiten dan een toekomst met de eigen plannen voorop.
Vertrouwen bepaalt welke informatie blijft hangen
De verhouding tot het internet verschilt sterk. Veel senioren zien het als een zegen, anderen als een vloek. Wie online informatie zoekt, krijgt een groot aanbod van websites en moet beoordelen wat betrouwbaar is. Mensen die hun weg goed vinden, willen hun kennis ook doorgeven aan leeftijdsgenoten die minder vertrouwd zijn met het internet.
Daar ligt een reden waarom mond-tot-mondreclame aan belang wint. Mensen oriënteren zich online voor een aankoop, maar hechten veel waarde aan ervaringen uit hun omgeving. Het oordeel van iemand zoals zijzelf weegt zwaar. Bij een overvloed aan informatie biedt zo’n persoonlijke aanbeveling houvast.
Deze doelgroep groeide bovendien op met marketing en staat steeds afwijzender tegenover reclame. Meer boodschappen betekenen daarom niet vanzelf meer overtuigingskracht. Voor een merk is het relevant te begrijpen wie binnen een segment vertrouwen geniet en hoe ervaringen worden gedeeld. Dat vertrouwen hangt samen met herkenning en gedeelde verwachtingen.
Een passend aanbod vraagt een passend toekomstbeeld
Assistentiewoningen illustreren hoe een verkeerde inschatting doorwerkt. Het aanbod sluit aan bij behoeften van de vooroorlogse generatie, terwijl de naoorlogse 65-plussers een andere mentaliteit hebben. Hun langere leven in goede gezondheid beïnvloedt hoe ze naar wonen en hun toekomst kijken. Alleen dezelfde leeftijdsgrens hanteren verbindt die verwachtingen niet.
Voor een adverteerder betekent segmentatie dat u het aanbod en de communicatie afstemt op de houding en levensomstandigheden van de gekozen groep. De redactie van SeniorenNet.be schrijft content die deze doelgroep aanspreekt met aandacht voor haar normen en waarden.